In 2012 dienen er in Nederland 2.500 fte aan combinatiefuncties te zijn gerealiseerd. Een combinatiefunctie is een functie waarbij een werknemer in dienst is bij één werkgever, maar werkzaam is voor minimaal twee sectoren.         

De gemeente Arnhem is één van de vooruitstrevende gemeente die al aan de slag is met de combinatiefunctionaris. Aan Geert Geurken, hoofd sportontwikkeling van Sportbedrijf Arnhem, vijf vragen over de aanpak van Arnhem.

1. Hoe hebben jullie de combinatiefuncties in Arnhem aangepakt?

De aanpak in Arnhem kent zijn historie in het Arnhemse sportbeleid. Het sportbeleid is gebaseerd op een aantal speerpunten die in samenhang worden uitgevoerd. Het eerste speerpunt richt zich op een breed sportaanbod dat bijdraagt aan de sociale cohesie, de leefbaarheid en de gezondheid in de stad. Toegankelijkheid voor alle Arnhemmers en samenwerking tussen de betrokken partijen staan bij ons centraal.

Daarnaast is de professionalisering binnen de georganiseerde sport een voorwaarde om te zorgen voor vitale en maatschappelijk betrokken sportverenigingen. Wij vinden dat het ondersteunen van de sportverenigingen moet leiden tot sterkere sportverenigingen en een verhoging van de sportdeelname. Juist in Arnhem, met maar liefst vier Krachtwijken, is het maatschappelijk betrokken zijn van sportverenigingen van groot belang.

Bovendien zijn bij ons het bewegingsonderwijs en de sport nauw met elkaar verbonden.De basisscholen zijn immers een belangrijke vindplaats voor een actieve en sportieve levenshouding. Een nieuw geformuleerde visie van juni 2008 op het bewegingsonderwijs en de sport gaat uit van dit belang. Schoolbesturen in Arnhem kiezen als het gaat om het bewegingsonderwijs voor de inzet van gespecialiseerde vakleerkrachten of onderwijzers met een aantekening L.O. De professionals richten zich op het organiseren van een goed sport- en beweegaanbod op en rondom school met een nadrukkelijke aandacht voor een doorgaande leerlijn. Ook het schoolzwemmen maakt in Arnhem onderdeel uit van dit aanbod. De Brede scholen zijn bij uitstek de plek om dit beleid ten uitvoer te brengen.

In de vier Krachtwijken van Arnhem zijn al jarenlang sportbuurtwerkers actief om het sportaanbod op peil te houden. De sportbuurtwerkers bouwen samen met de partners uit het onderwijs, het welzijn en de sportverenigingen aan een goed en passend sportaanbod in de wijken. Bij de uitvoering van de activiteiten werken sportbuurtwerkers nauw samen met de sportverenigingen uit de wijken. In de wijken Klarendal en Het Broek zijn er geen sportverenigingen. In deze wijken is er gekozen voor het oprichten van wijksportclubs met een in aanvang grote gemeentelijke inbreng.

 2. Hoeveel fte aan combinatiefuncties gaan jullie in de sport inzetten?

In eerste instantie zag het ernaar uit dat wij zouden kiezen voor een bescheiden inzet op de combinatiefuncties. In december 2008 heeft Het College besloten toch in te zetten op de maximale variant. In 2012 willen wij 26,5 fte aan combinatiefuncties in de sport realiseren. Er komen 13 fte wijk- en sport combinaties en 13.5 fte school- en sportcombinaties. Het zijn allemaal nieuwe functies. De invoering van deze maximale variant zal de komende jaren tot en met 2012 worden opgebouwd.

3. Welke soorten combinatiefuncties hebben jullie gemaakt?

In Arnhem hebben wij twee soorten combinatiefuncties die grotendeels wijksgewijs worden ingezet. De eerste combinatiefunctionarissen wijk en sport zijn in 2008 gestart in de vier Krachtwijken van Arnhem. De combinatiefunctionaris wijk en sport werkt zoveel mogelijk vanuit de Bredeschool in de wijk en bouwt zijn netwerk op vanuit deze setting. In 2009 zijn er 8 combinatiefunctionarissen wijk en sport actief. De taken van deze functionaris zijn voornamelijk gericht op:

1. Het leggen van dwarsverbanden tussen wijksport, schoolsport en sportverenigingen. Hierbij zijn de basisscholen en het welzijnswerk in de wijk de belangrijkste partners.
2. De sportverenigingen ondersteuning bieden bij het ontwikkelen en het uitvoeren van sportactiviteiten in de wijk. In sommige gevallen wordt ervoor gekozen een combinatiefunctionaris in te zetten als trainer.       
3. De sportverenigingen hulp bieden bij het vrijwilligersbeleid, de ouderparticipatie en het ontwikkelen en het uitvoeren van het jeugdbeleid.      

De combinatiefunctionarissen school en sport zullen in september 2009 starten. Op dit moment worden de schoolbesturen van de basisscholen op de hoogte gebracht van de mogelijkheden. Schoolbesturen die ervoor kiezen niet met een vakleerkracht of vakspecialist te willen werken, komen niet in aanmerking voor een combinatiefunctie school en sport. Binnen het voortgezet onderwijs is het de bedoeling om op twee of drie VMBO scholen te starten met de inzet van de combinatiefunctionarissen. Het gaat bij deze functies om vakleerkrachten die naast hun onderwijstaken ook een naschools sportaanbod vormgeven, en daarbij zeer intensief samenwerken met de combinatiefunctionarissen wijk en sport. De belangrijkste taken zijn:

1. Het geven van lessen bewegingsonderwijs.
2. Het ontwikkelen van een sportaanbod voor de scholen.
3. Het ontwikkelen en het uitvoeren van naschools sportaanbod in de wijk en bij de sportvereniging.
4. Het incidenteel uitvoeren van trainingen en clinics bij en i.s.m. de sportverenigingen.

Naast de wijkgerichte inzet van de combinatiefuncties, zullen wij in 2009 starten met twee stedelijke combinatiefuncties die zich richten op het ontwikkelen van sportaanbod voor kinderen uit het speciaal onderwijs.

De drie belangrijkste succesfactoren zijn volgens mij: Een goed samenhangend breedtesportbeleid met veel aandacht voor de ontwikkeling van sportbuurtwerk en het werken vanuit de BOS-methodiek. In Arnhem zijn al vanaf 1985 sportbuurtwerkers in de aanpakwijken actief, Sportbedrijf Arnhem heeft de coördinatie van het vakonderwijs/schoolzwemmen in huis en heeft al ervaring met duale taken in het onderwijs en de sport. In Arnhem zijn 13 vakleerkrachten aangesteld in een pool. De pool valt onder één van de grootste onderwijsbesturen Beleidsmatig extra aandacht c.q. middelen voor de opbouw van de ondersteuning aan de sportverenigingen. Wij beseffen dat de sportverenigingen die hun maatschappelijke rol (willen) oppakken daarbij professionele ondersteuning nodig hebben.

De faalfactoren hebben te maken met het feit dat de sportverenigingen nog te weinig fundamenteel worden betrokken bij te maken keuzes voor de combinatiefuncties. Daarnaast kiest het onderwijs, met uitzondering van het speciaal onderwijs, in de praktijk nog niet volmondig voor het inzetten vakleerkrachten. Het maken van de gewenste 13 combinatiefuncties kan alleen als het onderwijs blijft inzetten op het aanstellen van deze leerkrachten. Een derde factor is dat veel vakleerkrachten en sportbuurtwerkers toch nog wel een voorkeurskant hebben, ondanks de opgedane ervaring blijft dit een aandachtpunt. Bovendien vraagt het werken in twee of meer beleidsvelden zowel generalistische als specialistische vaardigheden van de combinatiefunctionarissen.

5. Waarom hebben jullie gekozen om de combinatiefunctionarissen op te leiden?   

Sportbedriijf Arnhem kiest voor een stuk opleiding, omdat zowel vakleerkrachten als sportbuurtwerkers vaak werken vanuit één specialisme. Kennis over sportverenigingen zoals bijvoorbeeld: cultuur aspecten, beleidsmatige aspecten, juridische aspecten en sponsoring zijn zaken die vaak onderbelicht zijn.

SportFriends Academie heeft voor ons een cursus op maat ontwikkeld. Het is overigens de eerste cursus combinatiefunctionaris die in Nederland plaatsvindt. Via een persoonlijke SWOT-analyse en een persoonlijk ontwikkelingsplan wordt een basis gelegd voor het traject Coaching on the Job. Vijf dagdelen, met ondermeer de thema’s: beleid & organisatie, communicatie, sponsoring & fondswerving en financiën & wetgeving, en twee terugkombijeenkomsten moeten leiden tot het verbeteren van de competenties en de vaardigheden van de combinatiefunctionarissen. Naast de behandeling van praktijkcases, is het werken in twee werkvelden ook een onderwerp van gesprek.